Luật An ninh mạng - Người bảo vệ đắc lực thời 4.0

Thứ Tư, ngày 16 tháng 1 năm 2019 - 08:44


1-1-2019, đó là dấu mốc Luật An ninh mạng bắt đầu có hiệu lực và đi vào đời sống. Đó vốn dĩ là một dự thảo Luật gây tranh luận gay gắt trên mạng xã hội, mà trong đó, có những ý kiến cực đoan, thiển cận cho rằng đây là cách để triệt tiêu dân chủ.

  Bản chất của Luật An ninh mạng

Đúng nửa năm trước, khi có những tranh luận nổ ra, tôi cũng là người hào hứng tham gia vào tranh luận ấy. Kết quả, có những người bạn chơi từ rất lâu, chỉ vì khác quan điểm, đã vào trang cá nhân của tôi chửi rủa, thoá mạ, cho rằng tôi là một dạng “dư luận viên”.

Nhiều người vì bất đồng đã xóa kết bạn, chặn tài khoản của tôi lại, không cho phép tiếp cận với tài khoản của họ. Tôi cũng đã buộc phải gỡ bỏ kết nối với một số bạn bè từng rất thân. Có người là một nghệ sỹ, Việt kiều Mỹ. Anh đã không về Việt Nam từ hơn chục năm nay, và anh nhìn về nước với một đôi mắt tiêu cực.

Trước khi tôi gỡ chế độ bạn bè với anh, để khỏi đọc những dòng cực đoan quá, tôi từng có lần bình luận trên trang cá nhân của anh về chuyện Luật An ninh mạng. Anh cho rằng chỉ có mỗi Việt Nam làm điều đó chứ chẳng nước nào làm cả.

Tôi trả lời anh rằng: “Thưa anh, Mỹ đã làm từ cách đây vài năm. Mỹ có luật an ninh mạng của Mỹ, nếu anh sống ở Mỹ, anh nên tham khảo”. Từ đó, tôi quyết giữ anh như người bạn nghệ sỹ ngoài đời, chứ không phải một bằng hữu trên mạng vì e rằng, sẽ có những đụng chạm mất đi cái tình.

Chửi rủa, thoá mạ, rồi sau đó chặn đối tượng không cho liên kết là một hành vi phi dân chủ thực sự. Tôi không hiểu sao những con người mang nặng hành vi cực đoan, phi dân chủ như thế lại âu lo về dân chủ trên mạng xã hội.

Thực sự, mạng xã hội mang lại một diễn đàn mở, cho phép quyền phát ngôn được nới rộng biên độ hơn nhiều lần. Nhưng song song đó, nó cũng mang lại những nguy cơ rất lớn đến an ninh, từ an ninh quốc gia cho tới an ninh cá nhân. Kể từ khi có Internet và thanh toán trên Internet ra đời, nạn mất cắp dữ liệu thẻ tín dụng bùng nổ.

Và đừng nghĩ chỉ có việc quẹt thẻ tại quầy hàng mới khiến chúng ta mất an toàn thanh toán cá nhân như thế. Mạng xã hội và thương mại điện tử là môi trường lý tưởng nhất để mỗi chúng ta có thể là nạn nhân chỉ 1 phút sau mà thôi. Bởi thế, mỗi quốc gia đều rất cần luật an ninh mạng để bảo vệ không chỉ thể chế mà còn cả công dân của mình.

Những ngày cuối năm 2018, câu chuyện đáng lưu tâm nhất chính là chuyện du khách Việt Nam gặp nạn vì bom khủng bố ở Ai Cập. Và ở tầm quốc tế, còn có cả câu chuyện của nhóm Gilets jaunes (nhóm biểu tình áo gile vàng) ở Pháp. Gilets jaunes không chỉ là biểu tình đơn thuần, mà còn đốt phá, bạo động.

Thậm chí, đến ngày cuối cùng của năm 2018, Paris vẫn còn chìm trong hỗn loạn, khói đen che mờ cả tháp Eiffels. Có nhiều nguyên nhân để tạo nên sự bất bình đó của nhóm Gilets jaunes, nhưng sẽ khó có thể dấy lên thành bạo động một cách dễ dàng như vậy nếu không có mạng xã hội.

B.D.Savana, một đồng nghiệp báo chí đang ở Paris của tôi, người theo dõi sát sao chính trị quốc tế, trong một trao đổi trên facebook đã nói rằng “Vâng, chính facebook là một công cụ hữu hiệu để gilets jaunes có thể dễ dàng xách động như thế này”.

Điều B.D.Savana nói không mới nữa. Cách mạng ở Bắc Phi cũng được hỗ trợ rất mạnh mẽ bởi công cụ là mạng xã hội. Và từ một Bắc Phi đang ổn định, là tâm điểm thu hút du lịch suốt nhiều thập niên, bây giờ nơi đó chỉ còn âu lo, với những quả bom như những gì nạn nhân người Việt đã gặp phải.

Vài năm trở lại đây, chúng ta nói rất nhiều về tin giả, về tác hại và nguy cơ mà nó có thể gây ra cho mỗi quốc gia, vùng, cộng đồng. Không có mạng xã hội, tin giả không thể phát tán nhanh đến thế. Và bây giờ, khi Luật An ninh mạng đi vào đời sống, với những quy định chuẩn hoá hành vi của người dùng, không hiểu sao chúng ta lại âu lo đến vậy trong khi lẽ ra, ta nên bình tĩnh hơn suy ngẫm về nó, để thấy mình đang an toàn hơn.

Nếu trước đây, ta đưa vu vơ một cái tin vu vơ không kém về ai đó trên mạng, nó phát tán đi và có thể khiến nhiều người tin và ta ngồi đó thong dong hưởng lợi từ việc trở thành một KOL (Key Opinion Leader) có khả năng viết “status lấy tiền quảng cáo” thì bây giờ, hành vi sẽ phải thay đổi nhiều.

Đưa ra quan điểm? Ta có quyền. Đưa ra quan điểm có ảnh hưởng đến đối tượng khách quan? Ta cũng có quyền, nhưng ta cần có bằng chứng. Và nếu kiểm lại, có thể cả bạn, cả tôi sẽ giật mình. Bao năm nay, ta quen nhận định một cách hứng khởi về vấn đề nào đó bất chấp việc ta có bằng chứng hay dữ liệu về nó hay không. Thói quen chỉ cần dùng cảm xúc và ngoa ngữ một chút là đủ đã khiến ta chủ quan, và bắt đầu dân chủ quá trớn.

Xin kết lại vấn đề đáng nói này bằng một từ tiếng Anh: từ Toxic. Nó có nghĩa là “độc dược” và nó được Oxford lựa chọn là mục từ của năm 2018. Mỗi năm, Oxford lựa chọn một “mục từ của năm” theo xu hướng của xã hội, hoàn cảnh chính trị, văn hoá và xã hội. Và độc dược mà Oxford lựa chọn là vì lý do nó thịnh hành trong năm ở những ngữ cảnh như “khí độc” (khủng bố) và đặc biệt là “mối quan hệ” và “văn hoá”.

Hai yếu tố “mối quan hệ” và “văn hoá” sở dĩ được lựa chọn bởi thế giới đã nhận thấy khả năng đầu độc người khác bằng thông tin trên mạng xã hội đã phổ biến chừng nào. Và chỉ cần lý do ấy thôi, bây giờ, bạn nghĩ Luật An ninh mạng thực ra cần thiết nhường nào?

Một phương tiện cần thiết để chống nguy cơ dân túy

Nhìn riêng ở góc độ xã hội, ngày nay cả thế giới đang phải đối mặt với nguy cơ lây lan của chủ nghĩa dân túy, cho dù đó là nước Anh với truyền thống chính trị bảo thủ, nước Mỹ tự nhận là cởi mở và dân chủ hay nước Pháp của nghệ thuật và thi ca. Những thông tin không được kiểm chứng, tin giả, những nguy cơ không có thật… dễ dàng bị thổi phồng và lây lan nhanh hơn cả tốc độ ánh sáng, loang rộng, có thể thể gây xáo trộn xã hội, thậm chí có thể tạo ra sự hỗn loạn tàn phá.

Các cuộc Cách mạng màu ở Bắc Phi, phong trào Brexit tách nước Anh ra khỏi châu Âu, gần hơn là phong trào áo gile vàng tàn phá Thủ đô nước Pháp đều khởi nguồn từ màu sắc dân túy, cộng với tinh thần dân tộc cực đoan gây nên. Sau tất cả, những người trong cuộc, cả những người đã từng tham gia đều nhìn thấy vô số điều đáng tiếc và phần lớn đều ao ước giá điều đó đừng xảy ra.

Khác với các cuộc Cách mạng cổ điển, các phong trào vừa nhắc tới đều khó có thể chỉ ra bắt nguồn từ đầu, hầu như không có hạt nhân lãnh đạo, không có cương lĩnh và mục đích đấu tranh rõ ràng, không hướng tới sự thay đổi tốt đẹp cho xã hội. Nhưng nó lại bùng phát và lây lan rất nhanh. Tất cả đều qua mạng Internet không được kiểm soát đủ chặt.

Chỉ một thông tin giả, một nguy cơ bị thổi phồng, một cuộc bạo loạn cũng có thể bùng lên, dai dẳng. Và khi đó, thông tin hỗn loạn tiếp tục chồng lớp, hướng những người tham gia vào các hành vi vô chính phủ, hư vô chủ nghĩa, thiên về đập phá, mang khuynh hướng cực hữu.

Các cuộc bạo loạn gần đây đang sản sinh ra một khuynh hướng chính trị mới: khuynh hướng thiên tả khuynh hữu, rõ nét và dễ thấy nhất là phong trào Áo gile vàng ở Pháp vừa qua. Khởi đầu, nó chỉ là sự bất bình của quần chúng lao động lớp dưới trong xã hội (nhất là trong cộng đồng người lao động nhập cư). Phong trào dấy lên từ việc phản đối chính phủ tăng giá nhiên liệu.

Người lao động xuống đường với mong muốn hòa bình, đòi chính phủ quan tâm hơn đến các vấn đề lao động, tiền lương, giá xăng dầu hợp lý… nhằm bảo đảm tốt hơn điều kiện sống khó khăn của họ. Đó là màu sắc thiên tả.

Nhưng, khác với các cuộc đấu tranh thiên tả trước đây, người biểu tình đã từ chối đưa yêu sách cụ thể, từ chối - hay nói cách khác là không có - người đại diện, công đoàn… để đưa ra yêu sách, yêu cầu. Gọi là đấu tranh nhưng đám đông cũng không có mục đích cụ thể, chỉ ngày càng nhiều hơn những hành vi tập thể thiên về đập phá, gây rối và không ngần ngại tạo ra những xung đột, xô xát với cơ quan chức năng.

Những cuộc tụ tập lực lượng đều được loan truyền theo cấp lũy thừa trên mạng xã hội nên không thể phát hiện và ngăn chặn. Và cuối cùng là tình trạng mất kiểm soát, gây tàn phá cả cơ sở vật chất lẫn sự bình an tinh thần cho xã hội. Hơn thế nữa, nó lây lan rất nhanh sang các địa phương khác, các quốc gia khác.

Ở Việt Nam, phải thừa nhận rằng, với những yếu kém kéo dài trong quản lý xã hội, nhiều đối tượng đã lợi dụng mầm mống nguy cơ đó như một cơ hội để phá hoại các thành quả mà đất nước đã đạt được, từ đại đoàn kết dân tộc, sự phát triển, đời sống bình an… tiến tới mục đích cao nhất là kích động để loại bỏ sự lãnh đạo của Đảng và mục tiêu XHCN.

Mạng xã hội, Internet chính là “chiến trường”, là “mặt trận” mà các thế lực này nhắm đến để hoành hành. Sự ra đời của Luật An ninh mạng, do đó là phương tiện và công cụ hết sức cần thiết để bảo vệ an ninh trật tự xã hội, bảo vệ đất nước, bảo vệ đời sống bình an của người dân.

Sự phản ứng cực đoan của một bộ phân người dân, người dùng mạng xã hội đối với Luật An ninh mạng chỉ chứng tỏ yếu tố dân túy đã ăn sâu bén rễ trong đời sống ý thức ở thời điểm hiện tại. Nó đòi hỏi các cơ quan truyền thông phải chủ động, tích cực hơn trong việc tuyên truyền và giải thích. Không làm được điều đó, truyền thông chính thống sẽ vẫn còn chậm chân hơn mạng xã hội. Và những nguy cơ về sự hỗn loạn từ sai lệch, méo mó thông tin vẫn còn treo lơ lửng.

Nếu trong sáng, người dùng mạng không cần lo lắng

Với mạng xã hội, chưa bao giờ người dân lại có điều kiện tự bày tỏ chính kiến, cảm xúc xã hội như lúc này. Mark Zukerberg, người sáng lập ra Facebook, mạng xã hội lớn nhất toàn cầu đã từng phát biểu đại ý rằng, nếu bạn không có ý định hãm hại người khác hay vi phạm luật pháp, bạn có toàn quyền đăng lên trang cá nhân của mình bất kỳ điều gì bạn muốn, kể cả những điều đi ngược lại ý kiến, thậm chí bị coi là phản cảm đối với người khác.

 Trong thực tế, nhận thức của người dùng mạng đối với quyền tự do cá nhân với sự tuân thủ luật pháp, tuân thủ những chuẩn mực đạo đức xã hội chung đã ngày càng trở nên không rõ ràng. Khả năng kết nối và lan truyền quá lớn, quá nhanh của mạng xã hội đã vô tình tiếp tay cho những hành vi sai trái, quan điểm sai trái, trong rất nhiều trường hợp là sự vi phạm luật pháp và gây hại cho cộng đồng, dù cố ý hay không cố ý.

Luật An ninh mạng ra đời, do đó trở nên một định chế pháp lý cần thiết nhằm bảo đảm quyền tự do cá nhân trên mạng không bị xâm hại, đồng thời tránh và hạn chế những sự phá hoại, những hành vi trái luật pháp, trái đạo đức một cách cố ý trên không gian mạng. Nó là một phương tiện pháp lý cần thiết đã được nhiều quốc gia áp dụng, phù hợp với hiến pháp và luật pháp của họ.

Luật An ninh mạng, do đó mang ý nghĩa bảo vệ rõ ràng hơn. Nó chỉ trở thành công cụ trừng phạt đối với những ai cố tình vi phạm luật pháp, xâm hại quyền lợi và tự do của cá nhân, cộng đồng một cách cố ý nhằm phục vụ mục đích cá nhân.

Trong 6 nhóm hành vi bị cấm quy định trong điều 8 Luật An ninh mạng chính thức có hiệu lực từ ngày 1-1-2019, không có bất kỳ điều khoản nào thể hiện việc cấm người dùng mạng bày tỏ chính kiến hay cảm xúc. Tất cả chỉ nhằm nghiêm cấm các hành vi sai trái, vi phạm luật pháp, xâm hại quyền lợi vật chất và tinh thần của cá nhân và cộng đồng.

Một so sánh đơn giản, bạn có thể chê một hoa hậu xấu theo cảm quan của bạn nhưng bạn không thể vu cáo cô gái ấy, vu cho cô những việc mà bạn không có bằng chứng rõ ràng, kiểu như đã hối lộ, đút lót để giành vương miện, dù nhan sắc không xứng một hoa hậu.

Nói tóm lại, luật là của chung, bình đẳng cho mọi người. Nếu tỉnh táo và trong sáng, không mang ý đồ xấu, chúng ta không cần phải lo lắng trước Luật An ninh mạng hay bất kỳ một bộ luật cụ thể phù hợp với hiến pháp và luật pháp nào khác. Hiểu đúng nghĩa, thêm Luật An ninh mạng, xã hội đang có thêm một phương tiện bảo vệ.

Nguồn: Media

 

 

 

 





Xem tin theo ngày:   / /